Piet de Bekker Zorgambassadeur

Nu moet het er dan toch maar een keer van komen – het eerste blogbericht op m’n eigen website Ik heb ook het nodige te melden!

Heb de afgelopen dagen namenlijk nogal wat gelezen over gezondheidszorgwerknemers in Europa (European Health Workforce). Daar is veel over te doen. Vanwege vergrijzing en ontgroening neemt de vraag naar zorg sterk toe, terwijl door diezelfde demografische factoren het aanbod van zorgpersoneel maar zeer beperkt kan stijgen.

De Europese Commissie wil ons hierop attenderen, zo blijkt uit onder meer de EU Health Strategy en het Green Paper EU Health Workforce. Ook in de recente voorstellen rond EU2020 – de nieuwe langetermijnstrategie van de Europese Unie voor een sterke duurzame economie met veel werkgelegenheid – komt het onderwerp in algemene bewoordingen aan de orde.

Ook in Nederland zijn we met dit onderwerp bezig, bijvoorbeeld door aandacht voor innovatie (arbeidsbesparende technologie) en door te streven naar meer vitaliteit van gezondheidswerknemers. Ik zou graag een lijst met interessante internationale best practices maken, dus als iemand goede voorbeelden heeft: mailen!

Dan het persbericht met de kop “The Dutch health system: an innovative reformer, an average performer” … Ik weet het niet. Het Observatory on Health Systems and Policies heeft in nauwe samenwerking met de Nederlandse onderzoeksinstituten NIVEL en het RIVM een nieuwe rapportage uitgebracht in een lange reeks: het HiT-rapport. In de reeks komen van allerlei landen uitgebreide beschrijvingen uit van het zorgstelsel, inclusief een oordeel over “hoe een land het doet”. Nederland is natuurlijk interessant vanwege de hervorming van onze zorgverzekering in 2006.

Ik moest denken aan onze Rabo-renners in Baskenland of op de Alpe d’Huez. Daar zijn we blij met een positie in de kopgroep, en doet Robert Gesink het uitstekend als hij 5e wordt. Maar nee, als Nederland in de wereldwijde kopgroep zit wat betreft gezondheid en gezondheidszorg, dan zijn we nog steeds een middenmoter …

Helaas concluderen de onderzoekers dat het te vroeg is om iets te zeggen over de effecten. Terwijl in de praktijk bijzonder veel aanwijzingen zijn dat de effecten positief zijn: de verzekeringspremies zijn jaar na jaar lager dan tevoren ingeschat (daaruit blijkt dat verzekeraars concurrentiedruk voelen), mobiliteit van verzekerden is aanwezig (daaruit blijkt dat verzekerden soms bewust keuzes maken, en in ieder geval de vrijheid voelen om te kiezen) en er komt steeds meer aandacht voor zorginkoop (niet alleen scherpe prijs, ook kwaliteit speelt inmiddels een duidelijke rol).

Sowieso is het rapport weinig enthousiast over het invoeren van marktprikkels (hetgeen overigens prima past bij de traditie van de Observatory, een onderdeel van de World Health Organisation). Jammer, want een feitelijke beschrijving laat zien dat er geen drama’s zijn ontstaan sinds 2006. De overheid heeft dan ook zeer rustig en weloverwogen kleine stapjes gezet om bepaalde onderdelen van de zorgmarkt vrij te geven aan het spel van vraag en aanbod. Als er al marktwerking is gekomen, dan heeft die vooral gezorgd voor kwaliteitsimpulsen, minder snel stijgende prijzen, en voor meer “value for money”. Zo blijkt tenminste uit rapportages van de Nederlandse Zorgautoriteit.

Afijn, geduld is een schone zaak. Over een paar weken verschijnt de Zorgbalans. De eerste Zorgbalans (2006) gaf inzicht in de resultaten van ons oude systeem. De tweede Zorgbalans (2008) gaf aan dat er enkele knelpunten waren, maar overall het stelsel prima functioneert. Eind mei krijgen we echt een serieus oordeel over de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de Nederlandse gezondheidszorg.

Tot die tijd verheug ik me maar met het bericht dat Nederland een hoog niveau van arbeidsproductiviteit en een hoge werkgelegenheid heeft, en daarom door het Centrum voor Europese Hervormingen is uitgeroepen tot ‘Chief Hero’ van Europa. Dit staat in het onlangs verschenen rapport ‘The Lisbon Scorecard X: the road to 2020’. Nederland staat samen met Denemarken, Zweden, Finland en Oostenrijk eveneens in de top vijf van landen die het beste scoren bij sociale gelijkheid, arbeidsmarktprestaties en duurzaamheid- en milieubeleid.