Piet de Bekker Zorgambassadeur

Internationale inspiratie voor strategisch advies in de zorg

Vandaag – 29 juni 2010 – zijn ook weer de nieuwste OECD Health Data verschenen. Eigenlijk is de kop van het persbericht al sinds jaar en dag hetzelfde, alleen de jaartallen en percentages wijzigen soms iets:

“In all OECD countries total spending on healthcare is rising faster than economic growth, pushing  the average ratio of health spending to GDP from 7.8% in 2000 to 9.0% in 2008. Factors pushing health spending up – technological change, population expectations and population ageing – will continue to drive cost higher in the future.”

De gemiddelde zorguitgaven in de OECD-landen komen in 2008 dus uit op 9,0% van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Nederland zit met 9,9% boven dat gemiddelde. UK (8,7%) en Japan (8,1%) zitten er onder, Zweden nipt erboven (9,4%). De top drie bestaat uit de VS (16,0%), Frankrijk (11,2%), Zwitserland (10,7%). En ook Duitsland, Oostenrijk, Canada en Belgie spenderen meer dan 10% van het BBP aan zorg.

Volgens de OECD gegevens is de beschikbare technologie in Nederland relatief beperkt – tenminste, afgemeten aan het aantal CT- en MRI-scanners per 1.000 inwoners. We hebben iets meer artsen dan gemiddeld (maar dat komt onder meer doordat we veel huisartsen en veel psychiaters hebben in vergelijking met andere landen), iets meer verpleegkundigen (die gelukkig in Nederland goed en hooggekwalificeerd werk leveren), en nog steeds meer rokers dan in andere landen.

In het persbericht staat het niet, maar op basis van eerdere OECD-rapportages blijkt dat de Nederlandse uitgaven vooral zo hoog zijn door (1) de relatief hoge artseninkomens en (2) de relatief hoge uitgaven aan langdurige zorg.

Vandaag, 29 juni 2010, gaf John Dalli, lid van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor Gezondheid en Consumentenzaken (Health and Consumer Policy) de openingsspeech bij het EU Open Health Forum 2010 . Hoewel ik er graag bij was geweest om live te horen moet ik het helaas doen met de versie op internet.

Dalli gaat in op de uitdagingen voor Europa die via een gezamenlijke Health Strategy kunnen of moeten worden aangepakt. De speech gaat vooral in op zaken waar daadwerkelijk een rol ligt voor Europa. Een gezond Europa zorgt voor een welvarend Europa, deze zaken gaan hand in hand (zoals al eerder uitgewerkt door Jeffrey Sachs voor de WHO: een gezonde bevolking stimuleert economische ontwikkeling).

Belangrijke piketpaaltjes zijn technologie (eHealth, medical devices, HTA) en preventie (gezond gedrag, niet alleen door te wijzen op gevaren maar ook door “integraal beleid” – bv via sociaal beleid, milieubeleid, onderwijs, transport – te werken aan gezondheid en mensen te verleiden tot gezond gedrag).

Kortom: het gaat om samenwerking met allerlei spelers. “Together for health” is niet voor niets de ondertitel van de EU strategie.

Twee opmerkingen van mijn kant.

1. Opvallend dat de EU opeens niet meer praat over informatievoorziening. Over verbetering van kwaliteit. Over leren van elkaars gezondheids(zorg)systemen. Persoonlijk vind ik dat niet zo jammer, de afgelopen jaren is gebleken dat de systemen in de EU landen te zeer uiteen lopen om daar een gemeenschappelijke noemer in te vinden.

2. Daarnaast moet me van het hart dat Nederland hier niet bijster actief in heeft geopereerd. Hoewel ik via diverse kanalen op de hoogte blijf van het internationale nieuws, heb ik niets vernomen van een gestructureerde voorbereiding van – of informatievoorziening over – het Open Health Forum 2010 door het ministerie van VWS. Jammer … Blijkbaar geldt “Together for health” niet voor de Nederlandse inzet in Europa.

***
Ladies and Gentlemen,

Let me first welcome you all to the Open Health Forum. Today’s conference brings together an impressive gathering of talent and expertise in health from across Europe. I am particularly pleased that Dr JAKAB, the World Health Organisation’s Director for Europe, is able to join us.

The Open Forum is an opportunity to discuss together progress made and what still needs to be done. The European Commission is here to listen to you.

  • What do you want Europe to deliver for health? and
  • How do we get there together?

We are gathered here today under the motto of the EU Health Strategy – “Together for Health”. Indeed, to foster a Europe of Health many players and many policies need to work closely together. And this is why we are here.

Building synergies between policies and players is particularly important now that Europe is fighting a financial crisis. At a moment when governments seek to restore economic stability, there is a risk that health issues are sidelined. Our EU 2020 strategy aims to build a Europe of sustainable growth and inclusive growth. Where does health fit in? I believe investment in health means investment for sustainable economic growth. A population in good health means a strong workforce; long working lives; fewer healthcare costs. All this contributes to sustainable growth. To create inclusive growth we need to bridge health inequalities to achieve health for all.

This is why the decisions we make now – on health action, on health budgets – will impact upon the health and welfare of our future generations. Future generations, which, as we know, will live longer and longer; in a Europe with fewer and fewer young people.

15 years from now, the proportion of Europeans aged 65 or over will have increased by 20%. And 50 years from now, 1 in every 3 Europeans will be 65 or over. This is excellent news. But at the same time, it places even greater pressure on our health systems already struggling to provide good quality healthcare while remaining sustainable.

One way to improve healthcare and stem the rising healthcare costs in the long term is to use Healthcare technology in a smart and responsible manner. I believe we need to encourage responsible innovation in Health – which pays proper regard to efficacy, safety and risk and benefits society.

e-Health applications for example, can help prevent diseases or diagnose them at early stage, increase patient safety and improve the efficiency of health systems. For patients, e-Health means better care, more comfort and enhanced sustainability. eHealth can allow a patient to have his heart rate monitored from home instead of lying in a hospital bed; it can also avoid mistakes in emergency care if there is an electronic record with vital information such as blood type and allergies. For health professionals, e-Health may translate into better access to the latest medical research. It can mean quicker and safer ways of passing information to colleagues. It also means spending less time dealing with red tape. For all this to work, we need inter-operability and compatibility. We need the means to make different eHealth applications “understand” and “talk” to one another.

Earlier this month, EU Health Ministers reached a political agreement on the Directive on patients’ rights in cross-border care. I would like to thank the Spanish Presidency for the work they did to get to this agreement. I hope that this leads to formal co-operation on e-Health at European level.

eHealth is just one example of innovation in health. Medical Devices is another. Medical devices are a European innovation success story; and play a key role in the diagnosis, prevention, monitoring and treatment of diseases. Europe has over one third of the world market share in medical devices. More than half a million jobs across Europe depend on the medical devices sector. This is an area which will require adequate investment and appropriate regulation to maximise its benefits.

Similarly, innovation in the field of health-care products such as medicines or medical devices is of major importance. New and emerging technologies and therapies, such as personalised medicines, can bring considerable benefits. They allow for good prevention, earlier diagnosis, better monitoring and treatment of diseases, better quality of life and greater empowerment to patients. We need an innovative pharmaceutical industry that invests in research and development of new medicines which are urgently needed by patients and which respect the conditions of quality, safety and efficacy.

I am convinced that Health technology can save lives and greatly improve healthcare. But it is also expensive and needs to be managed wisely. This is why we need to strengthen co-operation on health technology assessment. The Commission and EU Member States are working on a joint initiative to increase cooperation, share information and develop the same methods for Health technology assessment. Moving on, as I said, technology can help improve citizens’ health by providing better healthcare.

However, what I would really like to see is a Europe where citizens are so healthy that they do not need that much healthcare in the first place. More hospitals are being built to increase the numbers of hospital beds. We must start refocusing our priorities to prevention rather than cure. My aim is to keep hospital beds empty; to help ensure that people do not get sick in the first place, when this can be avoided. And in many cases, it can.

Many diseases which affect people – young and old alike – are linked to what they eat and drink, and to whether or not they exercise or smoke. This is why the time has come to put a much stronger emphasis on promoting good health and preventing diseases. Europe needs to invest more – more time, more efforts, more money – in promoting good health. This is easier said than done. An American physician once said: “It is a lot harder to keep people well than it is to just get them over a sickness.” And he was absolutely right. Promoting good health is not just about “convincing people” to take up healthy lifestyles or about awareness-raising campaigns. It is about ensuring that people can actually make healthy choices.

And this is where the need for a wide range of policies to serve health concerns comes in. For example, we may well advise people to exercise; but if there are no parks, no walking spaces, no bicycle lanes, people do not have the choice to exercise. We can only succeed in encouraging people to exercise if there are safe and clean spaces for them to do so. For this we need healthy urban planning and transport policies. Likewise, if we want our children to develop healthy eating habits, we need education policies that include nutrition in the school curricula; and we need schools that serve healthy meals.

Another example is tobacco. We may well strongly advise people not to smoke as a means to prevent diseases. For this, we need much more than awareness raising. We need prominent warning labels informing consumers of the dangers of smoking; and a mix of dissuasive measures including taxation, or advertising. Preventing tobacco related health problems also requires people to have a choice not to be exposed to tobacco smoke. For this we need national legislation imposing smoking bans in public places.

If we want our citizens to be healthy, they need to live in healthy conditions, including good housing, water and sanitation. They also need to travel in healthy conditions. Take airport scanners for example. Before we allow body scanners to be used in our airports, we need to make sure that we only use scanners that do not put citizens’ health at risk. My message is, as we saw in the video earlier, health policy is also social policy; it is environment policy; it is transport policy; it is education policy; it is research policy; it is digital policy; and many other policies.

Building a Europe for Health requires close co-operation with many policies and many stakeholders. This not only applies to the work we do within Europe, but also beyond Europe. I am pleased that some of you here today also attended our Global Health Conference earlier this month. This event was a good opportunity to look at how we can use our development and aid policies to tackle global health problems – together with our global partners.

Ladies and Gentlemen, Let me conclude.
Investing in health pays off. We need to focus much more on prevention and promotion, in particular taking into account ageing. We need to use technology for Health in a smart and responsible manner. To do this, we need to bring many different policies and actors on board and work together. We face common challenges that require common solutions. Only by working together, can we turn these challenges into opportunities.

Thank you.

“Zorg in Nederland veel beter en veel goedkoper dan in VS”, kopt de toegemailde nieuwsbrief van het blad Zorgmarkt vandaag naar aanleiding van een ANP bericht.

Gisteren bracht het Commonwealth Fund, een onafhankelijke private stichting die probeert de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg te verbeteren (hee, waar hebben we deze trits beleidsdoelen eerder gehoord …). Nederland is sinds een paar jaar betrokken bij het Commonwealth Fund. Onder meer door zogeheten fellowships, waarbij veelbelovende Nederlandse onderzoekers de gelegenheid krijgen om een jaar in de VS te werken.

De gezondheidszorg is in Nederland per persoon de helft goedkoper dan in de Verenigde Staten, en werkt veel beter. Dat blijkt uit een Amerikaans onderzoek van het Commonwealth Fund, dat woensdag 23 juni 2010 naar buiten is gebracht.

De stichting vergeleek de gezondheidszorg in zeven westerse landen met elkaar, naast Nederland en de VS waren dat Groot-Brittannië, Australië, Duitsland, Nieuw-Zeeland en Canada.

Nederland het beste
Nederland is al twee keer eerder onderzocht door het Commonwealth Fund. Een keer werd het patientenperspectief belicht en een andere keer ging het over de huisarts (eerstelijns gezondheidszorg). In de echte landenvergelijking werd Nederland voor het eerst meegenomen en kwam meteen als beste uit de bus. Vooral op toegankelijkheid scoort Nederland hoog, evenals op kwaliteit. Groot-Brittannië en Australië kwamen respectievelijk op de tweede en derde plaats.

Veel Amerikanen geen toegang tot zorg
Nederland geeft jaarlijks 3128 euro per persoon uit aan zorg, schatten de onderzoekers. In de VS is dat bedrag 5943 euro, bijna het dubbele. Ondanks de hoge uitgaven, komt Washington toch op de laatste plaats terecht. Dat komt onder meer doordat veel Amerikanen geen toegang hebben tot de zorg, omdat zij niet verzekerd zijn.

Patiëntgerichte zorg in Nederland kan beter
Opvallend is dat Nederland laag scoort op het gebied van patiëntgerichte zorg (de zesde plaats). Nederland komt uit op de vierde plaats in de categorie lang, gezond en productief leven. Daar gaan de Australiërs, Canadezen en Duitsers ons voor. Amerika scoort op dit onderdeel wederom het slechtst.

Dus …

Wat leveren deze resultaten op. Nou, je zou verwachten dat eindelijk het besef doordringt dat we het in Nederland helemaal niet zo verkeerd doen, dus dat alle gesprekken over grote stelsel- en systeemwijzigingen op een lager pitje zouden komen. Maar nee hoor, bij de rapporten in het kader van de heroverwegingen gaat men doodleuk in op twee scenario’s: terug naar een centraal geleid stelsel of doorgaan richting meer marktwerking. Terwijl juist doordat de spelers in de zorg het huidige spel beter leren spelen de inhoud van zorg (kwaliteit, integrale/gecoördineerde zorg voor chronisch zieken, patiëntgerichtheid) langzaam maar zeker verbetert.

De gulden middenweg, even een stand-still met hooguit kleine “no-regret” stapjes/correcties bij overduidelijke onrechtvaardigheden in het huidige systeem blijkt geen aantrekkelijke optie. Vreemd genoeg. Want na de RIVM Zorgbalans (kwaliteit en toegankelijkheid NL ronduit goed), de jaarlijkse Euro Health Consumer Index (waar NL al jarenlang in de top 3 staat) het HiT rapport van de European Observatory en nu deze Commonwealth Fund studie lijkt er voldoende reden om beleidsmatig een pas op de plaats te maken. Niet meer marktwerking. Niet minder marktwerking. Gewoon vier jaar rust in de tent.

Tijdens het Spaans EU-voorzitterschap is er onverwacht toch nog een stapje vooruit gezet. De Raad van ministers van Werkgelegenheid, Sociale Zaken, Volksgezondheid en Consumentenzaken (EPSCO) heeft ingestemd met een hernieuwd voorstel voor een richtlijn over grensoverschrijdende zorg:

ANP meldt: “De vergoeding van de kosten van medische zorg die inwoners van EU-landen in andere lidstaten krijgen, wordt makkelijker. De EU-lidstaten hebben dinsdag 8 juni 2010 in Luxemburg een akkoord bereikt over een nieuwe richtlijn hiervoor, zo is na afloop meegedeeld.”

De lidstaten sluiten daarmee (PdB: eindelijk!) aan bij uitspraken van het EU-hof van Justitie. De nieuwe regeling houdt in dat patiënten zonder veel belemmeringen zorg in het buitenland kunnen krijgen. Er zijn wel voorwaarden. Zo moet er vooraf toestemming worden gevraagd voor een ingreep (PdB: tenminste in sommige gevallen, bij meer kapitaalintensieve/intramurale zorg). Ook mogen de kosten niet te ver uitstijgen boven wat een behandeling in eigen land zou kosten. Het Europees Parlement moet nog wel instemmen met de nieuwe richtlijn. Er zijn niet veel consequenties voor Nederland, omdat veel onderdelen ervan in ons land al zijn geregeld: onze zorgverzekering is er een met werelddekking.

Op 5 juni kwam de volgende tekst van het Spaanse voorzitterschap beschikbaar met iets meer informatie over details:

Patient mobility

The minister, Trinidad Jiménez, will chair Tuesday’s session, during which Spain hopes to give impetus to the new proposal on patient of mobility, which would prevent the public healthcare system from being burdened with excessive additional costs.

Last December, the initial draft directive was blocked by a group of countries headed by Spain, which cited both financial reasons and that the text did not guarantee the quality and safety of treatments received in other member-states.

The new proposal modifies some of the most controversial points, such as specifying the countries which must pay for treatments received by its citizens in other Member States, as well as the requirements for accessing said services.

Spain was opposed to the reimbursement regulation envisaged in the initial proposal because it involved a high cost to the Spanish healthcare system, which would be responsible for providing healthcare to pensioners of other Member States residing in Spain.

According to the general regulation included in the new Spanish proposal, the patient’s country of residence must pay for the patient’s treatment. However, if the patient decided to return to his country of origin for treatment, then the latter would pay treatment costs even if the citizen had legal residence in another Member State.

Another more controversial aspect was the requirement that those patients seeking medical care in another Member State obtain prior authorisation from the health care systems in their countries of origin.

The draft drawn up by Spain sets forth that said authorisation shall only be necessary for treatments requiring the patient’s admission to hospital for at least one night or the use of ‘high technology’ medical treatments, such as radiotherapy or Positron Emission Tomography (PET)

If a political agreement with regard to the Spanish proposal is reached on Tuesday, the Twenty-seven will subsequently attempt to negotiate a common text with the European Parliament.

The new directive on cross-border medical care may be available by this autumn under the Belgium Presidency in-turn.

Op 7 en 8 juni vindt in Luxemburg een EPSOC Raad plaats (Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken).

Er staan veel zaken op de agenda, variërend van het vaststellen van indicatoren voor armoede tot aanbevelingen voor pensioenen en actief ouder worden. Voor iedereen die met de strategische onderwerpen in de EU of met gezondheidszorg bezig is, zijn met name de volgende punten van belang:

  • Europe 2020 Strategy

The Ministers will debate the Europe 2020 Strategy following the discussion at the Spring summit of heads of State and Government and in preparation of the summit with EU leaders on 17-18 June. The main discussion will focus on the EU target for poverty and social inclusion, where Ministers are expected to agree on a numerical rate and indicators for the poverty target, one of the five main targets under the Europe 2020 Strategy
Ministers will also discuss the Employment Guidelines. These guidelines are important in supporting the headline targets set out in Europe 2020. They will also help kick start the majority of the seven flagship initiatives planned for this autumn. During the meeting, Ministers will be asked to endorse the contributions from the Employment Committee and the Social Protection Committee on employment targets and targets for poverty reduction and social inclusion.

  • Directive on self-employed workers and assisting spouses (Matthew Newman)

Ministers will approve the self-employed workers and assisting spouses Directive. Under the proposal, independent female workers will have the same access to maternity leave as salaried workers. Moreover, spouses and life partners (recognised as such in national law) who work on an informal basis in small family businesses such as a farm or a local doctor’s practice – so-called “assisting spouses” – will have access to the same social protection systems as independent workers (IP/08/1450). Ministers adopted a common position at the EPSCO Council meeting last March which was then approved by the European Parliament’s plenary session on 18 May.

  • Conclusions on active ageing (Cristina Arigho)

The Ministers are expected to adopt conclusions on active ageing, paving the way for the European year on active ageing 2012.

  • Conclusions on social security systems and adequate pensions (Cristina Arigho)

Prepared jointly by the Employment committee and Social Protection committee, the interim joint report on pensions reassesses pension reform in Member States over the past ten-fifteen years. It also looks at the impact of the crisis on pensions and challenges for the future and will feed into the upcoming Green Paper on pensions. Ministers are expected endorse the work towards the final report and feed into a set of short formal conclusions to be adopted on June 8th by the Finance Ministers.
Conclusions on New Skills for New Jobs (Cristina Arigho)

Following a Presidency conference held in Barcelona on 8-9 April, Ministers are expected to adopt Council conclusions to:
- Step up the New Skills for New Jobs initiative by further developing EU-level forecasts of employment and skills supply as well as creating tools to link skills and competences to jobs;
- Ensure coherence with the broader Europe 2020 Strategy and its flagship initiative ‘Agenda for new skills and jobs’.
Conclusions on disability (Matthew Newman)

Following an informal meeting of ministers in charge of disability policies in Zaragoza on 19 May (IP/10/575), Ministers are expected to adopt conclusions to:
- Support a new European Disability Strategy for the next 10 years
- Promote implementation and application of the UN Convention on the Rights of People with Disabilities
- Support mainstreaming of disability issues in EU and national policies, including Europe 2020.

Vandaag kreeg ik bericht binnen over een consultatie van “relevante stakeholders” door de Europese Commissie tijdens een conferentie over de EU 2020 Strategie – Together for Health op 29 en 30 juni. Typisch een activiteit waar Stichting De Zorgambassade namens meerdere Nederlandse stakeholders een inbreng zou kunnen hebben … ‘t Is nu wat kort dag, maar een volgende keer zullen we tijdig actie ondernemen – hopelijk in samenwerking met het ministerie van VWS – hetzij via een fysieke bijeenkomst of anders via een digitale raadpleging.

Als u nu al items heeft die u in het Brusselse circuit wil laten landen naar aanleiding van onderstaande oproep – maar u heeft geen flauw idee hoe deze hazen lopen: neem gerust contact op!

Together for Health: a Strategy for the EU 2020
On 29-30 June the European Commission’s Directorate-General for Health and Consumers will host the conference “Together for Health – a Strategy for the EU 2020″, within the activities of the EU Open Health Forum in Brussels. The EU Open Health Forum is a mechanism for the European Commission to get feedback from stakeholders on the implementation of the EU Health Policy and to identify the need for new policy initiatives at EU level.

The conference will mark an important step towards strengthening the involvement of all stakeholders in contributing to the development and implementation of actions and activities to protect and improve the health of European citizens. The conference’s aim is to contribute and increase the profile of health in all policies through discussion between EU policy makers and stakeholders on pressing public health issues and their impacts on the Community.

Building on the progress made through structures as the EU Health Forum, the European Commission will work closely with stakeholder groups, and with regional and local level bodies with a view to optimising their contribution to the implementation of the EU health strategy.

The EU Health Strategy aims to deliver concrete results in improving health. As set out in the Lisbon Treaty, the EU has a unique role to improve and protect health and in addition to facilitate cooperation on health. Given Member States’ responsibilities in health at national, regional and local levels, and the need to respect subsidiarity, all stakeholders must be closely involved in the implementation of the strategy. To that end, health in all policies is also about involving new partners in health policy. The European Commission will develop partnerships to promote the goals of the strategy, including with NGOs, industry, academia and the media.
In addition, the on-going process within the EU 2020 strategy demonstrates the importance of health in all policies: EU citizens must be key partners in constructing the strategy and are able to play a key role in delivering the objectives which were laid down.

Registration for the EU Open Health conference is welcome from all interested parties and/or organisations from the broader community of interest in EU health policy.

For further information and registration, please go to:
http://ec.europa.eu/health/interest_groups/eu_health_forum/open_forum/2010/index_en.htm#fullwidth

Afgelopen week was het weer eens zo ver. Diverse media pikten een bericht op uit Belgie met als kop “Steeds meer Nederlanders kiezen voor een Belgisch ziekenhuis”. De artikelen waren gebaseerd op een stuk in Het Belang Van Limburg. In 2009 blijken ruim 41.000 Nederlandse patiënten te zijn geholpen in de (Belgisch) Limburgse ziekenhuizen. Een toename ten opzichte van het vorige jaar. Van de 41.000 patiënten ging driekwart (31.000) patiënten naar het ziekenhuis in Genk. Genk is een Belgische stad met 64.000 inwoners op zo’n twintig kilometer van Maastricht, waar in ieder geval drie grote shoppingmalls voor veel (toeristische) instroom zorgen, en waar lijn 45 rechtstreeks komt aanrijden vanuit Maastricht.

Ik ben eens gaan snuffelen naar meer cijfermateriaal, maar dat valt nog niet mee. In ieder geval lees ik in het AD van 24 mei 2008 dat UVIT en CZ (twee van de grotere zorgverzekeraars in Nederland) in 2007 beiden ongeveer 8.000 rekeningen uit België kregen. UVIT had in 2006 nog maar duizend facturen uit België. De stijging bij CZ was minder groot.

Op de website van het CVZ is informatie te vinden over de totale lasten van grensoverschrijdende zorg. Deze uitgaven nemen sterk toe, al vertekent de overgang van Zfw (2005) naar Zvw (2006) de cijfers iets.

2004: 55,8 miljoen op een totaal van 38.131,6 miljoen aan Ziekenfondswet uitgaven.
2005: 102,8
2006: 165,2 miljoen op een totaal van 49.041,0 miljoen aan Zorgverzekeringswet uitgaven.
2007: 181,8
2008: 197,5 miljoen op een totaal van 54.921,8 miljoen aan Zorgverzekeringswet uitgaven.
2008: 273,0

Het CVZ geeft zelf een toelichting bij de groeiende uitgaven aan grensoverschrijdende zorg. De groep verzekerden die in het buitenland zorg ontvangt, is grofweg in te delen in een groep die tijdelijk in het buitenland verblijft en een groep die weliswaar in het buitenland woont, maar recht heeft op medische zorg ten laste van het Zvw. Bij de eerste groep kan gedacht worden aan Nederlanders op vakantie in het buitenland die onvoorzien een beroep moeten doen op lokale zorgaanbieders. De laatste jaren kiezen echter steeds meer verzekerden voor ‘geplande’ ingrepen in het buitenland. Niet alleen patiënten vragen vaker om een operatie in het buitenland, ook zorgverzekeraars verwijzen hun verzekerden vaker naar een buitenlandse zorginstelling. De belangrijkste redenen voor de keuze voor een behandeling in het buitenland zijn: geen wachtlijsten, de beste specialist op een bepaald gebied werkt in het buitenland of het dichtstbijzijnde ziekenhuis voor patiënten in de grensstreek is gevestigd in het buurland.

Geen enkele Nederlands krant ging er op in, maar mij viel vooral deze passage op: “Nederlanders trekken vooral naar Genk voor neurochirurgische ingrepen. Twee specialisten uit Genk opereren zelfs drie halve dagen per week in Sittard”. Dus als ik het goed begrijp betalen de Nederlandse zorgverzekeraars grof geld aan België als specialisten uit Genk een dienst draaien in ons prachtige Orbis Medisch Centrum … Ja, zo lust ik er nog wel een paar.

Hoog tijd voor fatsoenlijke en complete cijfers over Nederlandse patiënten die daadwerkelijk naar het buitenland gaan, buitenlandse patiënten die naar Nederland komen, en allerlei andere grensoverschrijdend zorgverkeer. Daar wil ik me graag voor inspannen!

April 20th, 2010

Eudamed en borstimplantaten

No Comments, Uncategorized, by pdebekker.

Vandaag las ik een bericht over een EU databank voor medische hulpmiddelen. Voor alle 27 Europese lidstaten geldt vanaf mei 2011 de verplichting om gebruik te maken van een centrale databank, waarin informatie staat over medische hulpmiddelen en fabrikanten hiervan. De lidstaten moeten meldingen omtrent incidenten centraal registreren. In Nederland is deze taak belegd bij de IGZ.

Bij de term medische hulpmiddelen gaat het om een brede range producten, variërend van ondersteunende apparaten als pacemakers, heupimplantaten en röntgenapparatuur, tot aan dagelijks gebruikte producten als bloedtesten en injectiespuiten. Gezien de verschillende kenmerken van ieder van deze families hulpmiddelen zouden er meer dan 400.000 verschillende medische hulpmiddelen in de handel kunnen zijn. Volgens sommige statistieken is de markt voor medische hulpmiddelen (ca 8% van zorguitgaven, dus met ongeveer 5 miljard euro) ongeveer net zo groot als die voor farmaceutische producten (!).

Deze hulpmiddelen worden momenteel wel verhandeld op de complete Europese markt, maar allerlei informatie over veiligheid (voldoet het aan geldende normen, zijn er bepaalde klinische onderzoeken gaande over incidenten) wordt alleen nationaal verzameld.

Juist vandaag staat in Skipr het bericht dat de Nederlandse IGZ na een tip van de Franse toezichthouder alarm slaat over het gebruik van bepaalde borstimplantaten. Onderzoek van de Franse toezichthouder wijst uit dat voor de fabricage van de implantaten van PIP een andere siliconen-gel is gebruikt dan die waarvoor toelating tot de markt is verleend door de notified body (het CE-certificaat). De fabrikant verkeert sinds eind maart in staat van faillissement. De Franse toezichthouder op het gebied van medische hulpmiddelen (Afssaps) vindt haar bevindingen ernstig genoeg om wereldwijd alle niet-geïmplanteerde PIP implantaten terug te roepen en heeft de IGZ op de hoogte gebracht van de problemen.

De Eudamed databank helpt om deze informatie centraal beschikbaar te stellen, waardoor nationale toezicht houdende autoriteiten sneller toegang hebben tot deze informatie.

Mijn eerste gedachte bij zo’n bericht is “he, getver, weer een extra centrale registratie – dus extra administratieve belasting voor de betrokken partijen”. Maar gelukkig helpt Google me in een kwartiertje verder aan informatie, waaruit blijkt dat het al bestaande informatie is die enkel breder gedeeld wordt. Er is daadwerkelijk toegevoegde waarde en het initiatief wordt gesteund door autoriteiten en fabrikanten van hulpmiddelen. Belangrijk element daarbij is dat het allerlei aparte specifieke complexe nationale registratiesystemen overbodig maakt.

Toelichting: Artikel 14 van de Richtlijn Medische Hulpmiddelen 93/42/EEG stelt eisen aan de registratie van personen die verantwoordelijk zijn voor het in de handel brengen van medische hulpmiddelen. In sommige Europese landen zijn deze eisen dusdanig complex dat extra aandacht van fabrikanten is vereist. Zo geldt vanaf april 2009 een nieuw registratiesysteem in Italië voor alle medische hulpmiddelen – de registratie is een voorwaarde om deze producten te mogen aanbieden aan de Italiaanse nationale gezondheidsdienst. Tegen dit registratiesysteem zijn meerdere klachten ingediend bij de Europese Commissie vanwege inbreuk op het vrije handelsverkeer.

Tot slot is een voordeel dat dankzij deze ene Europese databank bepaalde regels worden geharmoniseerd om in vitro diagnostiek tot de markt toe te laten.

Inmiddels is mijn aanvankelijke scepsis omgeslagen in voorzichtig enthousiasme. Alleen dringt de vraag zich op: waarom heeft dit zo lang geduurd? Zag in documenten van de Europese Commissie in 2003 het voornemen om een proefproject te starten met Eudamed waarna het systeem in 2004 operationeel kon zijn. Het werkt inmiddels enkele jaren op basis van vrijwilligheid, maar blijkbaar is een Europese verplichting nodig om het afschermen van een nationale markt tegen te gaan.

Internationale inspiratie voor strategisch advies in de zorg kan ook via vreemde routes komen ;-)

Via de Health Valley groep op LinkedIn kwam ik op een videoreportage van Andrew Hessel op Mobile Monday, vorige week in Amsterdam. Zijn presentatie heet The Internet of Living Things. “Andrew Hessel reasons that Synthetic Biology will be the next big IT industry. In his remarkable talk Andrew talks about the parallels between IT and biology.”
Andrew Hessel
Eerlijk gezegd is het best een lange film (z’n presentatie duurt 33 minuten, inclusief vragen is het drie kwartier), maar ik was (en ben) helemaal geinspireerd en flabbergasted geraakt. Wil ik graag met allen delen! Zie: http://www.mobilemonday.nl/talks/andrew-hessel-the-internet-of-living-things/

Nu moet het er dan toch maar een keer van komen – het eerste blogbericht op m’n eigen website ;-) Ik heb ook het nodige te melden!

Heb de afgelopen dagen namenlijk nogal wat gelezen over gezondheidszorgwerknemers in Europa (European Health Workforce). Daar is veel over te doen. Vanwege vergrijzing en ontgroening neemt de vraag naar zorg sterk toe, terwijl door diezelfde demografische factoren het aanbod van zorgpersoneel maar zeer beperkt kan stijgen.

De Europese Commissie wil ons hierop attenderen, zo blijkt uit onder meer de EU Health Strategy en het Green Paper EU Health Workforce. Ook in de recente voorstellen rond EU2020 – de nieuwe langetermijnstrategie van de Europese Unie voor een sterke duurzame economie met veel werkgelegenheid – komt het onderwerp in algemene bewoordingen aan de orde.

Ook in Nederland zijn we met dit onderwerp bezig, bijvoorbeeld door aandacht voor innovatie (arbeidsbesparende technologie) en door te streven naar meer vitaliteit van gezondheidswerknemers. Ik zou graag een lijst met interessante internationale best practices maken, dus als iemand goede voorbeelden heeft: mailen!

Dan het persbericht met de kop “The Dutch health system: an innovative reformer, an average performer” … Ik weet het niet. Het Observatory on Health Systems and Policies heeft in nauwe samenwerking met de Nederlandse onderzoeksinstituten NIVEL en het RIVM een nieuwe rapportage uitgebracht in een lange reeks: het HiT-rapport. In de reeks komen van allerlei landen uitgebreide beschrijvingen uit van het zorgstelsel, inclusief een oordeel over “hoe een land het doet”. Nederland is natuurlijk interessant vanwege de hervorming van onze zorgverzekering in 2006.

Ik moest denken aan onze Rabo-renners in Baskenland of op de Alpe d’Huez. Daar zijn we blij met een positie in de kopgroep, en doet Robert Gesink het uitstekend als hij 5e wordt. Maar nee, als Nederland in de wereldwijde kopgroep zit wat betreft gezondheid en gezondheidszorg, dan zijn we nog steeds een middenmoter

Helaas concluderen de onderzoekers dat het te vroeg is om iets te zeggen over de effecten. Terwijl in de praktijk bijzonder veel aanwijzingen zijn dat de effecten positief zijn: de verzekeringspremies zijn jaar na jaar lager dan tevoren ingeschat (daaruit blijkt dat verzekeraars concurrentiedruk voelen), mobiliteit van verzekerden is aanwezig (daaruit blijkt dat verzekerden soms bewust keuzes maken, en in ieder geval de vrijheid voelen om te kiezen) en er komt steeds meer aandacht voor zorginkoop (niet alleen scherpe prijs, ook kwaliteit speelt inmiddels een duidelijke rol).

Sowieso is het rapport weinig enthousiast over het invoeren van marktprikkels (hetgeen overigens prima past bij de traditie van de Observatory, een onderdeel van de World Health Organisation). Jammer, want een feitelijke beschrijving laat zien dat er geen drama’s zijn ontstaan sinds 2006. De overheid heeft dan ook zeer rustig en weloverwogen kleine stapjes gezet om bepaalde onderdelen van de zorgmarkt vrij te geven aan het spel van vraag en aanbod. Als er al marktwerking is gekomen, dan heeft die vooral gezorgd voor kwaliteitsimpulsen, minder snel stijgende prijzen, en voor meer “value for money”. Zo blijkt tenminste uit rapportages van de Nederlandse Zorgautoriteit.

Afijn, geduld is een schone zaak. Over een paar weken verschijnt de Zorgbalans. De eerste Zorgbalans (2006) gaf inzicht in de resultaten van ons oude systeem. De tweede Zorgbalans (2008) gaf aan dat er enkele knelpunten waren, maar overall het stelsel prima functioneert. Eind mei krijgen we echt een serieus oordeel over de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de Nederlandse gezondheidszorg.

Tot die tijd verheug ik me maar met het bericht dat Nederland een hoog niveau van arbeidsproductiviteit en een hoge werkgelegenheid heeft, en daarom door het Centrum voor Europese Hervormingen is uitgeroepen tot ‘Chief Hero’ van Europa. Dit staat in het onlangs verschenen rapport ‘The Lisbon Scorecard X: the road to 2020’. Nederland staat samen met Denemarken, Zweden, Finland en Oostenrijk eveneens in de top vijf van landen die het beste scoren bij sociale gelijkheid, arbeidsmarktprestaties en duurzaamheid- en milieubeleid.